http://archief.schonekleren.nl/components/com_gk2_photoslide/images/thumbm/572417sandblastheader.jpg
 
Veelgestelde vragen over zandstralen
dinsdag, 15 februari 2011 11:54

sandblasting-worker

 

Wat is zandstralen van jeans?

Bij het zandstralen van jeans wordt onder grote druk zand op denim gespoten. Hierdoor krijgt jeans een versleten, 'gedragen' look. In veel jeans-producerende landen zoals Turkije en Bangladesh gebeurt zandstralen handmatig: arbeiders stralen met een soort ‘geweer’ zand op de stof. Tijdens het zandstralen breken de zandkorrels uiteen in minuscule silica stofdeeltjes. Dit komt in de omgeving terecht en is bij inademing zeer schadelijk voor de gezondheid. Het kan namelijk silicose (stoflongen) veroorzaken. Volgens Het Turkse Solidariteitscomité voor Zandstraal Arbeiders waar de Schone Kleren campagne nauw contact mee onderhoudt, bevat het zand dat in de Turkse kledingindustrie wordt gebruikt 80% silica.

 

Wat is zandstralen?

Zandstralen is een proces om oppervlakten en materialen te bewerken of te reinigen. Er wordt onder hoge druk zand tegen het object gespoten waardoor er een schurend,  'verouderend' of reinigend effect optreedt. Natuurlijk zand bevat het mineraal kristallijn silica. Ondanks gezondheidsrisico's is de methode volgens EU-richtlijnen toegestaan, op voorwaarde dat het materiaal minder dan 1% silica bevat (in de VS minder dan 0,5% silica) en goede beschermingsmiddelen worden gebruikt. In Nederland is zandstralen sinds 1957 verboden. De term zandstralen wordt in Nederland nog wel steeds gebruikt, met name in de bouw (bijvoorbeeld voor het reinigen van gevels). Vaak wordt dan 'gritstralen' bedoeld, een straalmethode met materiaal zonder silica. Straalmiddelen met natuurlijk zand bevatten over het algemeen 80-90 % silica.

 

Wat is er zo gevaarlijk aan zandstralen?

Blootstelling aan kristallijn silica (kwartsstof) kan de dodelijke ziekte silicose, oftewel stoflongen, veroorzaken. Silicose is geregistreerd als beroepsziekte en kwam van oudsher voor in de mijnbouw en op bouwplaatsen. Silicose werd voor het eerst in 2005 in Turkije in verband gebracht met de jeansindustrie. Een arts merkte op dat vooral jonge mannelijke arbeiders die in jeans-werkplaatsen werkten ernstig ziek werden. Bij deze mannen werd voor die tijd vaak de verkeerde diagnose Tuberculose gesteld. Silicose is 'een ongeneeslijke longziekte, veroorzaakt door inademing van kristallijn silica stofdeeltjes. Het is onomkeerbaar en ontwikkelt zich zelfs door wanneer de blootstelling stopt. Er is geen behandelmethode.' (bron: World Health Organization). Door het inademen van de stofdeeltjes 'verstenen' de longen. Hierdoor ontstaan ernstige benauwdheid/ademhalingsproblemen en pijn op de borst, wat uiteindelijk fataal kan worden. In de mijnbouw treedt de ziekte over het algemeen na 20 tot 30 jaar op. In de Turkse kledingindustrie blijkt dat de ziekte al na een zeer korte periode optreedt (acute silicose). Dit komt onder meer door de vaak zeer lange werkdagen en gebrekkige beschermingsmiddelen, waardoor kledingarbeiders aan hoge doses kwartsstof worden blootgesteld. Sommige Turkse kledingarbeiders ontwikkelden de ziekte al nadat ze slechts zes maanden werkzaam waren in zandstraal-werkplaatsen.

 

Waarom wordt jeans gezandstraald?

Het is een designkeuze en een look die in de mode is. Je kunt met zandstralen jeans makkelijk en nauwkeurig een versleten look geven door alleen bepaalde delen van een spijkerbroek te behandelen. Als de gezondheidsrisico's buiten beschouwing worden gelaten, is zandstralen een goedkope behandelmethode. Het natuurlijke, silica-rijke zand is niet duur en ook de apparatuur om handmatig te zandstralen is relatief goedkoop. Door jeans te zandstralen kan de waarde van een spijkerbroek in een paar minuten flink worden verhoogd; de verkoopprijs ligt soms drie keer zo hoog als de prijs van onbehandelde jeans.

 

Hoe reageren de jeansmerken?

In dit (Engelstalige) overzicht kun je vinden hoe verschillende jeansmerken met dit onderwerp omgaan.
Ze zijn gecategoriseerd in “the good”, “the bad” en “the ugly”, en je kunt er naast veel internationale namen WE, G-Star, Kuyichi, CoolCat en Scotch & Soda terugvinden.

 

Zijn er alternatieven voor zandstralen?

Ja, bijvoorbeeld handmatig schuren, bleken of laseren. Ook bij deze alternatieven zijn gezondheidsrisico's voor de arbeiders die de techniek moeten toepassen niet uit te sluiten (bijvoorbeeld: huidproblemen of astma). We roepen bedrijven daarom op om veilige technieken te ontwikkelen, en risico-analyses en assessments uit te voren voordat nieuwe methodes worden geïntroduceerd.

 

Hoe kun je een gezandstraalde jeans herkennen?

Als consument kun je een gezandstraalde jeans niet onderscheiden van jeans die op een andere manier is bewerkt voor een 'gedragen' look. Daarom roepen we iedereen op om bij het jeans-shoppen te vragen of deze gezandstraald is. Geef hierbij aan dat je alleen jeans wil kopen en dragen die geen mensen schaadt!

 

Wat moeten bedrijven doen?

Om ervoor te zorgen dat deze dodelijke techniek zo snel mogelijk de wereld uit is, zullen kledingmerken zich duidelijk moeten uitspreken tegen het zandstralen van jeans. We vragen bedrijven om hiervoor beleid te ontwikkelen dat publiekelijk bekend wordt gemaakt. Om ervoor te zorgen dat het verbod op de werkvloer daadwerkelijk wordt nageleefd, zullen ze dit goed moeten monitoren in samenwerking met lokale vakbonden en NGO's. Daarnaast roepen we bedrijven op om preventieve risico-inventarisaties/-assessments uit te voeren bij het ontwikkelen van nieuwe productiemethodes. Bedrijven die gebruik maken/ hebben gemaakt van zandstralen zullen ervoor moeten zorg dragen dat arbeiders in hun toeleveringsketen worden geïdentificeerd en een medische keuring krijgen. Indien blijkt dat arbeiders silicose hebben opgelopen, dan dienen zij dringend medische hulp te ontvangen, alsmede adequate financiële compensatie. Tot slot roepen we bedrijven op om arbeiders die met deze techniek hebben gewerkt bij voorrang vervangend werk aan te bieden (inclusief eventuele benodigde omscholing).

 

Feiten over zandstralen in Turkije en wereldwijd

In Turkije vindt zandstralen veel plaats in kleine, informele werkplaatsen waar vooral jonge, mannelijke migranten werken. In 2008 werd het Zandstraal Arbeiders Solidariteitscomité opgericht om campagne te voeren tegen het zandstralen van jeans en op te komen voor de rechten van de slachtoffers. Het Comité brengt getroffen arbeiders, gespecialiseerde artsen, advocaten, journalisten en vakbondsmensen bijeen. Door een succesvolle campagne van het Solidariteitscomité heeft het Ministerie van Volksgezondheid in maart 2009 het zandstralen van jeans officieel verboden. Er wordt geschat dat in het afgelopen decennium tussen de 8.000 en 10.000 arbeiders hebben gewerkt in Turkse zandstraal-werkplaatsen en dat 5.000 arbeiders het risico lopen om silicose te ontwikkelen. Het Solidariteitscomité heeft inmiddels 550 slachtoffers bereikt. Eind 2010 zijn 46 zaken bekend van arbeiders die overleden zijn aan silicose die is veroorzaakt door het zandstralen van jeans. Vermoed wordt dat het topje van de ijsberg is. De arbeiders zijn namelijk moeilijk te bereiken: veel arbeiders zijn migranten uit Roemenië, Moldavië, Azerbeidzjan en Georgië. Door een lobby van het Solidariteitscomité besloot het Turkse Ministerie van Volksgezondheid tevens een wet aan te nemen die iedere silicose-patiënt recht geeft op gratis gezondheidszorg.


Uit onderzoek onder partners van de Schone Kleren Campagne in productielanden blijkt dat jeans- zandstralen, naast Turkije, ook in onder andere Bangladesh, Cambodja, China, Argentinië, Indonesië, Italië en Pakistan plaatsvindt. Wegens het verbod in Turkije hebben jeans-producenten naar verluidt hun orders vanuit Turkije verplaatst naar Egypte, Jordanië, Syrië, Bangladesh en China.

 
 

Rechterbalk_homepage_Ga_voor_goed_goed180120

Ga voor goed goed!


Lees hier wat jij kunt doen voor eerlijke kleding.
Waar vind ik schone kleren

Waar vind ik schone kleren?


Klik hier voor het antwoord op deze en meer veelgestelde vragen.
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte


Schrijf je in voor onze nieuwsbrief of sms-acties.

Word donateur


Wij steunen de mensen die onze kleding maken. Help ons helpen!
Speel de Grote Klere Quiz

Speel de Grote Klere Quiz


Doe iets leuks voor schone kleren met deze kruising van spelletjesavond, kledingruilfeestje en quizprogramma!